Steinway & Sons – pisany także jako Steinway and Sons lub krótko Steinway, w niemieckich źródłach łączony z pierwotnym nazwiskiem rodowym Steinweg – oznacza rzadkie połączenie wynalazczości i rzemieślniczej ciągłości. Założone w 1853 roku w Nowym Jorku przedsiębiorstwo rodzinne zgłosiło w toku swojej historii znacznie ponad sto patentów w budowie fortepianów; kilka podstawowych zasad nowoczesnego fortepianu, od krzyżowego rozmieszczenia strun basowych po gięty rim, wiąże się z jego nazwą. Produkcja trwa do dziś w dwóch lokalizacjach, w Nowym Jorku i w Hamburgu, a oznaczenia modeli podają długość instrumentu w centymetrach.
Historia
Heinrich Engelhard Steinweg (1797–1871), syn leśniczego z Wolfshagen w Harzu, osiadł w 1820 roku w Seesen jako mistrz stolarski i budowniczy instrumentów. Najpierw budował gitary, mandoliny i cytry; według Neue Deutsche Biographie w 1836 roku powstał jego pierwszy fortepian i fortepian stołowy. W 1850 roku podążył za synem Carlem do Nowego Jorku, gdzie w 1853 roku wraz z synami założył Steinway & Sons. W 1864 roku nazwisko rodowe zostało zamerykanizowane. Najstarszy syn C. F. Theodor prowadził początkowo dalej niemiecki interes, który w 1865 roku przeszedł na Wilhelma Grotriana i wspólników.
- 1856: Pierwszy zbudowany w USA fortepian firmy.
- 1880: William i C. F. Theodore Steinway zakładają fabrykę w Hamburgu.
- 1903 i 1938: Ukończenie odpowiednio 100 000. i 300 000. instrumentu.
- 1972: Koniec własności rodzinnej; sprzedaż amerykańskiemu koncernowi medialnemu CBS.
- 1985 i 1995: Przejęcie przez grupę inwestorów z Bostonu, później połączenie z Selmer w Steinway Musical Instruments.
- 2013: Przejęcie przez spółkę inwestycyjną Paulson & Co.
Konstrukcja i brzmienie
Historia patentowa firmy czyta się jak kronikę nowoczesnej budowy fortepianów. Ważne etapy to:
- Krzyżowe rozmieszczenie strun basowych: patent amerykański z 1859 roku; Neue Deutsche Biographie datuje konstrukcję strun krzyżowych na 1861 rok, źródła różnią się w tym względzie.
- Skala dupleks i żeliwna rama: opatentowane w 1872 roku, podobnie jak żeliwna płyta spoczywająca na kołkach.
- Pedał sostenuto: środkowy pedał, który pozwala celowo przedłużać brzmienie pojedynczych dźwięków, został opatentowany w 1874 roku (niemieckojęzyczna Wikipedia podaje 1875).
- Gięty rim: Zewnętrzna ściana obudowy jest gięta z klejonych warstw drewna; odpowiedni patent przypada na lata 80. XIX wieku.
- Płyta rezonansowa: „Diafragmatyczna” płyta rezonansowa została opatentowana w 1936 roku; według producenta dzisiejsze fortepiany wykorzystują wyselekcjonowany świerk sitka.
W obecnym programie modele tworzą rodziny konstrukcyjne: według producenta A-188 i B-211 opierają się na konstrukcji fortepianu koncertowego z płytą rezonansową i żeliwną ramą, C-227 jest wprost wyprowadzony z D-274, podczas gdy M-170 i S-155 wywodzą się z nowszego O-180.
Znane modele
Cyfra w nazwie modelu odpowiada długości w centymetrach; w przypadku pianin oznacza wysokość.
- S-155 – 155 cm, najmniejszy fortepian gabinetowy
- M-170 – 170 cm
- O-180 – 180 cm
- A-188 – 188 cm, fortepian salonowy
- B-211 – 211 cm, fortepian salonowy na bazie konstrukcji fortepianu koncertowego
- C-227 – 227 cm, wprost wyprowadzony z fortepianu koncertowego
- D-274 – 274 cm, fortepian koncertowy
- K-132 – pianino, wysokość 132 cm, według Wikipedii w programie od 1903 roku
W przypadku instrumentów historycznych oznaczenia i wymiary mogą odbiegać od dzisiejszych modeli; decydujący jest zawsze konkretny instrument.
Zakup używanego: na co zwracać uwagę
Używany Steinway może przetrwać pokolenia – pod warunkiem, że substancja i restauracja są w porządku. Następujące punkty zasługują na szczególną uwagę:
- Numer seryjny i rok produkcji: Numer można przyporządkować do roku produkcji na podstawie opublikowanych list; firma prowadzi księgi dostaw od 1853 roku. Jeśli numer, styl obudowy i model nie zgadzają się ze sobą, wskazane jest zapytanie.
- Płyta rezonansowa: Pęknięcia, odklejone żebra lub utracone wysklepienie obniżają brzmienie i nośność dźwięku.
- Stojan kołków strojeniowych: Kołki strojeniowe muszą siedzieć mocno, w przeciwnym razie strój się nie utrzyma. Odnowiony stojan kołków strojeniowych nie jest w starszych instrumentach skazą, lecz często warunkiem.
- Mechanizm i główki młoteczków: Zagrany filc młoteczków, rozbite osie i nierównomierna regulacja pogarszają repetycję i barwę dźwięku.
- Dokumentacja: Czytelne zestawienie, które części wymieniono, a które zachowano, buduje zaufanie i zachowuje wartość.
Drewno, filc i skóra starzeją się; klimat i intensywność gry pozostawiają ślady. Fachowa restauracja zachowuje oryginalną substancję tam, gdzie jest zdrowa, i wymienia to, co utraciło swoją funkcję. Musism restauruje fortepiany i pianina od 1986 roku i współpracuje przy tym z technikami koncertowymi.
Częste pytania
Gdzie buduje się fortepiany Steinway?
W dwóch zakładach: w Nowym Jorku (Queens) i w Hamburgu. Hamburska fabryka istnieje od 1880 roku.
Co oznaczają litera i liczba w nazwie modelu?
Litera oznacza model, liczba długość w centymetrach – B-211 ma więc 211 cm długości. W przypadku pianin takich jak K-132 liczba oznacza wysokość.
Jak można ustalić rok produkcji Steinway?
Za pomocą numeru seryjnego, który można porównać z listami produkcyjnymi. Dla orientacji: 100 000. instrument powstał w 1903 roku, 300 000. w 1938 roku.
Steinway & Sons w Musism
Zobacz odrestaurowane instrumenty Steinway w sklepie · Chcą Państwo sprzedać swój Steinway?